Over Jan

Jan in IJsland/Landmannalaugar
In IJsland

Kennismaking met fotografie

Het is uiteraard niet de bedoeling om hier een heel levensverhaal te vertellen maar wel hoe ik in de natuurfotografie ben terecht gekomen en wat ik daar zoal mee doe.
Ik moet zo'n 14 à 15 jaar oud zijn geweest toen ik van een jeugdvriend uit de buurt een kleine Russische camera mocht gebruiken met een naam die ik met de beste wil van de wereld niet kon uitspreken en onthouden. Het was een eerste kennismaking met fotografie, met zwart/wit filmrolletjes, met ontwikkelen, fixeren, spoelen, enz... allemaal niet goedkoop en dus was dit alles maar van korte duur.
Toen er na mijn huwelijk (2) kinderen kwamen kochten we een eenvoudig Agfa Silette fototoestelletje om familiefoto's mee te maken en dat heeft jarenlang dienst gedaan, meestal met kleurennegatieffilm waarvan we foto's lieten maken.

Diapositief

Op de firma waar ik werkte (Agfa-Gevaert) hoorde ik enkele collega's af en toe al eens enthousiast over fotografie praten. Ze waren lid van de bedrijfsfotoclub en soms toonden ze ook al eens wat 35 mm kleinbeeld diapositieven in een eenvoudig viewertje. Het werkte op den duur aanstekelijk en ik begon er thuis ook al eens over te praten en voor mijn 38ste verjaardag kreeg ik van mijn vrouw zomaar een rasechte spiegelreflex cadeau, een manuele 'Pentax K1000 met ingebouwde door-de-lens belichtingsmeter'. Het objectief moest ik zelf aankopen en dat werd dan simpelweg een 50 mm standaardobjectief omdat ik toen nog niets van brandpunten snapte. Maar zo'n 50 mm is wel scherp en ik kon er alvast wat landschappen mee proberen te fotograferen en mits een paar tussenringen was het ook geschikt om aan macrofotografie te doen. Een tijdje later ben ik lid geworden bij de fotoclub en de regels om tot betere composities te komen werden stilaan duidelijk.

Objectief
Groene jachtspin ♀
Uitsluipende honingbij

Beeld en klank

Het volgende hoofdstuk waren audiovisuele presentaties, het overvloeien van het ene beeld naar het andere en het samengaan van beeld en klank trokken vrij snel mijn aandacht en spoedig was ik daar ook intensief mee bezig. Om het allemaal wat goedkoper te houden kwam er technisch heel wat DIY (Do It Yoursef) gedoe bij kijken: diaprojectoren aanpassen (triac inbouwen om ze geschikt te maken voor projectie met 2 projectoren in overvloeiing), bandopnemers en cassettespelers voor de klankmontage, apparatuur voor de syncronisatie van beeld en klank, enz. Mijn eerste klankdiareeksen waren niet om aan te zien maar dan ging de leercurve plots heel steil en dat leidde snel tot betere resultaten. Met het 50 mm objectief met 50 mm tussenringen (= 1X vergroting) en twee kleine flitsjes werd met de medewerking van mijn vader, toen een gekend imker in de streek, ook een klankdiareeks gemaakt over het leven der bijen.

 

Kennismaking met natuurfotografie

De overschakeling van 'gewone fotografie' naar 'natuurfotografie' gebeurde tijdens een jurering van natuurfoto’s waarbij ook één van de stichters van Bond Verantwoorde Natuurfotografie (afgekort: BVNF) aanwezig was. Tijdens de pauze hadden we een babbel over natuurfotografie en nadien kreeg ik enkele nummers mee van het toenmalige BVNF-tijdschriftje 'Objectief'. Geleidelijk aan ging ik af en toe eens kijken naar hun ledenvergadering en ik was direct geboeid door de geprojecteerde beelden van landschappen, insecten, planten, vogels, zoogdieren, enz. Vaak werd er ook bij verteld hoe ze die beelden hadden gemaakt. Zoveel boeiende dingen op één avond had ik nog niet veel meegemaakt en een beetje later ben ik dan ook lid geworden. Kort nadien heb ik mij een Nikon camera met een 24 mm groothoek, een 105 mm macro-objectief en een statief aangeschaft. Het leerproces natuurfotografie was begonnen.

Tijdschrift Objectief
Tijdschrift Objectief 2012 laatste nummer
Objectief
Ken je camera door en door

De basis

Als beginner natuurfotograaf werd ik overdonderd door de prachtige beelden van de anciens maar die hebben mij vlug op de goede weg gezet en mij duidelijk gemaakt dat het vooral draait om 4 dingen;

  • basiskennis fotografie (diafragma, sluitertijd, gevoeligheidsinstelling, scherpte en scherptediepte, compositie, kleur, enz.)
  • ken je camera door en door, 'in het veld' heb je geen tijd om de handleiding te lezen, als je die dan al bij je hebt.
  • ken de locatie waar je wil fotograferen (hoe kan je op de beste plaats geraken, waar is de mooiste lichtinval, waar staat de zon, enz.).
  • ken je onderwerp (wanneer en waar zijn bijvoorbeeld dieren of planten te vinden).

Leuke ervaring

Mijn neus krulde wel even toen mijn foto werd uitgekozen om over de volle middenpagina gepubliceerd te worden in het Nederlandse tijdschrift 'Grasduinen' van maart 1990 ter gelegenheid van het 10-jarig bestaan van de 'Bond Verantwoorde NatuurFotografie' (het tijdschrift Grasduinen werd in sept 2011 vervangen door Roots).
De door Grasduinen geschreven tekst onderaan rechts op de foto luidt als volgt: "10 jaar Bond Verantwoorde Natuurfotografie - FOTO'S ZONDER BIJSMAAK - Eerbied voor al wat leeft gaat voor een mooie plaat, zo vinden de jubilerende Belgische natuurfotografen. Ze vertellen over hun belevenissen in schuiltent of in het vrije veld en laten u hun foto's zien, waarvoor geen dier een voelspriet, veer of haar is gekrenkt".

Objectief
Kop van een gewone wesp ♂
In een sneeuwbui

Boeiende vrijetijdsbesteding

En het werd alsmaar boeiender. Natuurfotografie is immers veel meer dan zomaar een druk op de knop van een camera. Het is niet alleen 'natuur fotograferen' maar het is ook 'natuurbeleving', buiten zijn, wandelen, kijken en luisteren. Telkens je de deur uitstapt ga je veel meer aandacht hebben voor de dingen om je heen en daarmee groeit ook de interesse naar meer natuurkennis. Langzaam maar zeker gaat het bescheiden boekenrekje uitgroeien tot een heuse (mini) thuisbibliotheek. Als natuurfotograaf kan je ook niet anders dan bezorgd zijn om onze natuur en zo gaan natuurbescherming, milieu- en klimaatproblematiek ook deel uitmaken van je doen en denken. Met dit alles samen zou men vele mensenlevens kunnen vullen en ik heb er maar één, en ben daar al een heel eindje in gevorderd...

 

Bloeiende hobby

Op den duur werd ook in een (tweedehands) 400 mm tele-objectief geïnvesteerd om ook eens een vogeltje te kunnen fotograferen, een leuke aanvulling op landschaps- en macrofotografie. Het beeldbestand groeit ondertussen alsmaar aan en uiteindelijk heb ik het ook gewaagd om eens een aantal naadloze panoramische 6 projectoren klankdiareeksen in mekaar te knutselen. Ik sloot mij ondertussen aan bij de bestuursgroep van BVNF die buiten de gewone activiteiten ook met veel enthousiasme en gedrevenheid en met succes een Internationaal Natuurfoto Festival konden realiseren met fototentoonstellingen, projecties en met internationale gastsprekers. In de foto een deel van de 13-projectorenopstelling op het BVNF Internationaal Natuurfoto Festival in CC 't Aambeeld te Aartselaar in 1999.

Poolvosje
Deel van de projectorenopstelling
Poolvosje
Hogerop in Denali NP

Reiskriebels

In de Zwitserse en Franse Alpen had ik vijf jaar op rij aan een 10-daagse trekking deelgenomen van berghut naar berghut, Het aanschouwen van machtige witte bergtoppen en van sneeuw en ijs hebben nadien tot meerdere reizen richting noorden geleid en enkele keren werd het verre Alaska bezocht. Heel avontuurlijk was daar de trekking in de backcountry van Denali NP en Denali State Park. Met rugzak, tent, kaart en kompas, en met beperkt fotomateriaal trokken we met z’n vieren 2 weken de wildernis in. Voor je vertrekt moet je eerst een infosessie volgen bij de rangers over alle mogelijke gevaren die ons te wachten stonden. Het gebied is bergachtig, ruig en ruw, en er zijn geen paden. Spannend ook omdat er beren, wolven, elanden en ander wild vrij rondlopen. Bovendien kan het weer er ook ieder moment omslaan, regen, wind en zelfs zandstormen waren er ons deel. Het was een belevenis om nog vaak aan terug te denken.

 

Favoriete bestemmingen

Waar het vooral om gaat is om af en toe boeiende en interessante dingen te zien, te beleven en te fotograferen. Waar dat is maakt eigenlijk niet uit en het kan alvast ook in eigen land. Als het eens wat verder weg mag zijn gaat mijn interesse vooral uit naar Europese natuur met een voorkeur voor meer noordelijk gelegen regio's. Mijn eerste reis naar IJsland (1990) had ondanks de vele regenbuien een grote indruk nagelaten en ik had snel beslist om er ooit nog eens terug naartoe gaan maar daar heb ik wel 7 jaar op moeten wachten. Nog wat later ben ik er 10 jaar als reisleider actief geweest (tot 2012). Sedertdien probeer ik er ieder jaar nog eens naartoe te reizen met een klein groepje vrienden en kennissen voor 8 à 10 dagen.

Svartsengi Power Plant omgeving
IJsland
Poolvosje
Grote rupsendoder met gestreepte dennenrups 

Favoriete foto

Het is moeilijk om er een favoriet uit te pikken maar als het per se moet dan kies ik voor het (dia)beeld van de 'Grote rupsendoder met gestreepte dennenrups'. Rupsendoders zijn graafwespen en men kan ze vinden in min of meer verhard zand waarin ze loodrecht naar beneden een pijpje graven dat op het uiteinde wordt uitgehold zodat ze hun (verlamde) prooi erin kunnen opbergen. Deze ontmoeting was heel verrassend en het is ongelooflijk hoe vaardig die slanke wesp zich met zijn grote en zware vracht door de begroeiing wriemelt. Heel snel reageren was nodig om ze te kunnen volgen en om ze allebei helemaal scherp in beeld te krijgen. De achtergrond is druk en rommelig maar die geeft precies weer waar het beestje zich doorheen moet wurmen met zijn worm. Foto is gemaakt met Nikon F90, 105 mm macro, Fulj Sensia 100 ASA, f20, flitslicht.

In de fototas

Canon EOS 5D Mark IV (full frame spiegelreflex, 30,4 Mpx)

Wat ik nog op deze camera

  • kantelbaar/uitklapbaar 'touch screen display'. Het plezier en comfort dat men daarvan heeft is met geen woorden te beschrijven
  • elektronische sluiter, maakt de camera doodstil wanneer dat nodig is
  • Pixel Shift
  • beeldstacking in de camera
  • APS-C sensor crop
  • autofocus instellingen zijn veel te omslachtig (vooral met al die verschillende 'cases')
  • knopverlichting om vlot in het donker te werken
  • geen 1,7 crop bij 4K video
  • 4K video 3840 pixels breed ipv DCI 4K met 4096 pixels
  • 4K met meer efficiënte codec dan MJPEG
  • sensor stabilisatie, focus peaking en zebra's bij video recording
Jan en Kobe fotograferen in de regen
♪♫ onders moeders paraplu ♫♪
Wie is hier de sluwe vos

Canon EOS 7D Mark II (APS-C spiegelreflex, 20 Mpx)

Wat ik nog mis op deze camera

  • een betere sensor (zoals bij Sony, Nikon, Fuji, enz.) en voor het overige zowat hetzelfde als voor 5D Mark IV
  • kantelbaar of uitklapbaar 'touch screen display'
  • elektronische sluiter
  • autofocus instellingen zijn veel te omslachtig (vooral met al die verschillende 'cases')
  • knopverlichting om vlot in het donker te werken
  • beeldstacking in de camera
  • 4K
  • een popup flash zou soms ook handig zijn.

Objectieven 16 tot 500 mm. Op sommige objectieven wordt af en toe een EF 1.4 III converter gebruikt.

Statief Gitzo GT3542LS. Dit is een koolstofvezelstatief ZONDER MIDDENZUIL (van een statief met middenzuil heb je bij natuurfotografie meer last dan genot en bovendien vermindert een middenzuil de stabiliteit).

Balhoofd Benro G3, een compact concept omdat het blokkeersysteem zijdelings werd gemonteerd waardoor men hoogte en gewicht sterk kon reduceren. Hoogte: 94 mm, gewicht: 0,74 kg. draagvermogen: 16 kg, diameter bol: 54 mm. Op deze G3 staat standaard al een Arca Swiss compatibel snelspansysteem gemonteerd.

Videokop Manfrotto 503 (is nu MVH502AH of MVH500AH). Deze 503 is een voor video bedoeld 'fluid' 'oliekopsysteem' (gecombineerd met een veersysteem) waarmee zachte en gecontroleerde pan- en shift bewegingen mogelijk zijn. De 'demping' van de beweging is prima te regelen waardoor deze kop heel geschikt voor het maken van vliegbeelden van vogels met zware telelenzen en ook om vanuit een schuilhut te werken omdat heel bruuske bewegingen van het teleobjectief worden vermeden. Uiteraard is deze videokop ook geschikt voor het maken van video's met pan en shift. Gewicht 1,17 kg, laadvermogen max 8 kg.

Fototas thinktank Airport Accelerator

Toebehoren
Polarisatiefilter HOYA Fusion Antistatic CIR-PL
ND-filters 3 stops en 6 stops
Extension Tube EF 25
Canon Flash Speedlite 580 EX
Canon TC 80 N3 Timer Remote Controller
Falcon Eyes Reflectiescherm CRK-12 SLG 30 cm, Regenbescherming, enz...

 
Jan en Kobe fotograferen in de regen
Schuilhutcamouflage