IJsland & walvissen

Hoe zou U het liefst een walvis zien?

Nog altijd wordt er in IJsland door een kleine harde kern op walvissen gejaagd en dat ondanks een tijdelijk wereldwijd verbod op alle commerciële walvisjacht en ondanks internationaal en nationaal protest.

En u? Hoe zou u het liefst deze indrukwekkende adembenemende zoogdieren willen zien? Levend in zee of oceaan of op wrede wijze gedood door een granaatharpoen die in het lichaam van de walvis explodeert en zorgt voor een lange en pijnlijke doodstrijd?

Reist u naar IJsland wil u dan aub rekening houden met volgende:

Walvissen zijn geen vissen maar tot de verbeelding sprekende warmbloedige zoogdieren met longen om te ademen, ze moeten dus regelmatig naar de oppervlakte komen om lucht te happen.
De blauwe vinvis is het grootste dier dat ooit op aarde heeft geleefd en nog steeds in onze oceanen rondzwemt, het kan tot 33 meter lang worden en 180 ton wegen.
De groenlandse walvis is met een maximum leeftijd van 200 jaar het langst levende dier op aarde.
De grijze walvis zwemt jaarlijks 15.000 tot 22.000 kilometer van zijn voedselgebied naar het gebied waar de jongen ter wereld komen, de langste jaarlijkse migratie van alle zoogdieren. In heel zijn leven kan een grijze walvis 800.000 kilometer afleggen en dat is ongeveer tweemaal de afstand aarde/maan.


Walvistoerisme (Whale Watching)

Walvissen observeren in hun natuurlijke omgeving (Whale Watching) is wereldwijd heel populair geworden en jaarlijks gaan miljoenen mensen op zee om een glimp op te vangen van deze kolossale dieren.

In Europa heeft IJsland de meest explosieve toename van 'walvistoerisme' gekend en heden nemen er meer dan 350.000 toeristen deel aan één of andere 'Whale Watch Tour' om walvissen te spotten. De meeste rondvaarten vinden plaats van half april tot september maar de beste periode voor het weer en voor de walvissen is juni tot augustus. Het is een belangrijke bron van inkomsten is geworden, zo belangrijk dat het ver de waarde overstijgt van de commerciële walvisvangstindustrie.

Honderden IJslanders verdienen eraan en bovendien moeten al die walviskijkers ook nog eens ergens slapen, eten en drinken. De groei van het walvistoerisme in IJsland is een sterk argument tegen de walvisvangst maar is helaas nog steeds niet in staat geweest om er de jacht op walvissen er definitief een halt toe te roepen.

Sinds het hernemen van de commerciële walvisjacht merken IJslandse Whale Watch-operators dat ze op hun rondvaarten veel minder walvissen zien in de westelijke Faxaflói wateren rond hun hoofdstad Reykjavík waar ook de jagers actief zijn.

Whale Watching

Whale Watching


BREACH is de eerste documentaire over de controversiële commerciële walvisjacht in IJsland. De film onthult de illegale deelname van het land aan de commerciële walvisjacht. Men negeert internationale richtlijnen en stelt ieder jachtseizoen eigen quota in voor het aantal af te slachten grote zeezoogdieren.
Na vertoning op verscheidenen filmfestivals in de Verenigde Staten werd BREACH beschikbaar voor de hele wereld.

Hieronder de BREACH trailer (bekijk op volledig scherm)

Voor meer info of om de film aan te kopen klik BREACH

184 De afschuw voor een onredelijke slachting van een groot aantal van de meest majestueuze dieren in de natuur motiveerde de activisten van Hard to Port tot het maken van deze film. 184 portretteert de acties en bevindingen tijdens een reis naar IJsland in de zomer van 2015. Ondanks een internationaal moratorium op alle commerciële walvisvangsten blijven de walvisvaarders in IJsland doorgaan met het doden van vinvissen en dwergvinvissen.

Hieronder de 184 trailer (bekijk op volledig scherm).

Om de volledige film gratis te bekijken (40 minuten) klik 184


Commerciële walvisjacht (Whaling)

Toen de commerciële walvisvaart (Whaling) begon werd in een korte periode de hele Noord-Atlantische walvispopulatie bijna volledig uitgeroeid. Daarna verplaatste de walvisvaart zich op grote schaal naar de nog walvisrijke zuidelijke oceanen waar deze dieren opnieuw massaal werden afgeslacht.

Historiek

17de eeuw Eeuwenlang werd er op verscheidene plaatsen op een traditionele manier op walvissen gejaagd, kleinschalig en met vrij primitieve middelen. Vlees, spek, traan, blubber, baleinen, enz. waren toen steeds voor 'eigen gebruik'.
Dat veranderde in de 17de eeuw toen Nederland met de commerciële walvisvaart begon, van 1614 tot 1642 had de Nederlandse Noorsche Compagnie het alleenrecht op de walvisjacht rond Spitsbergen en Jan Mayen. Grote hoeveelheden groenlandse walvissen en noordkapers werden toen gedood en verwerkt in de Smeerenburg nederzetting op het eiland Amsterdamøya in het noordwesten van Spitsbergen.
Toen het alleenrecht afliep gingen ook andere landen deelnemen aan de commerciële walvisjacht en werd de hele Noord-Atlantische populatie bijna volledig uitgeroeid.

1670 Omdat er in de buurt van Spitsbergen nog maar weinig walvissen waren moest men uitwijken naar andere noordelijke gebieden maar dat bleek met de (zeil)schepen en middelen waarover men toen beschikte commercieel steeds moeilijker haalbaar. Nederland stopte met de walvisvaart tegen het einde van de 19de eeuw.

1864 De Noor Svend Foyn vertrok met het eerste walvisstoomschip ter wereld maar hij werd vooral beroemd door het uitvinden van de granaatharpoen die in het lichaam van de walvis tot ontploffing komt. De explosie creëert een grote wond die nog 3 keer groter kan worden als het door pijn en doodsangst gekwelde dier aan de weerhaken van de harpoen gaat trekken. Door de deining en door de bewegingen van de boot en van de walvis is het dikwijls onmogelijk om het dier met één precies schot te doden. Walvissen sterven dus geen snelle en pijnloze dood maar moeten een langdurig en intens lijden ondergaan.

De walvisvaart evolueerde naar de zogenaamde pelagische walvisvaart waarbij het doden en de verwerking van walvissen op volle zee gebeurde door een vloot van schepen. Snelle vangschepen harpoeneerden de walvissen die daarna aan boord van een walvisfabrieksschip werden gesleept om daar te worden verwerkt. Deze ontwikkeling zorgde voor een verschuiving van de onrendabele jachtgebieden in het noorden naar de walvisrijke zuidelijke oceanen.

Dramatische 20ste eeuw Steeds meer landen begonnen met een walvisvloot op walvissen te jagen en de fabrieksschepen werden alsmaar groter en moderner. In het seizoen 1938/39 waren er reeds 34 in gebruik en walvissen werden massaal afgeslacht (50.000 per jaar, naar schatting 2 miljoen in de 20ste eeuw).
Maar het aantal walvissen was niet oneindig.....

1931 Verscheidene landen probeerden iets te doen aan de dramatische achteruitgang van de walvispopulatie en hun internationale samenwerking leidde in 1931 tot een regulering van de walvisvaart.

1946 De Internationale Walvisvaart Commissie (IWC) werd opgericht, een internationaal orgaan dat bevoegd is voor de instandhouding en het beheer van het walvisbestand en er werd een belangrijk verdrag uitgevaardigd: International Convention for the Regulation of Whaling (ICRW).
Het IWC telt ongeveer 90 aangesloten naties, waaronder een 20-tal lidstaten van de Europese Unie.

Het IWC stelt in 1986 een moratorium in

1986 Omdat de sterk uitgedunde walvispopulatie zich maar heel traag en moeizaam herstelde werd door het IWC een moratorium ingesteld, een tijdelijk verbod op alle commerciële walvisjacht.

Twee vormen van jacht werden niet verboden:

  • De jacht op walvissen voor wetenschappelijke doeleinden
  • De traditionele jacht (Aboriginal Subsistence Whaling) door volkeren die afhankelijk zijn van walvisjacht om te kunnen overleven (bijvoorbeeld Inuit)

Ondanks het moratorium gingen enkele landen toch nog door met het doden van walvissen.
Japan jaagt 'onder het mom van wetenschappelijk onderzoek' en doodt jaarlijks honderden walvissen die voor (commerciële) consumptie worden gebruikt. Sedert het moratorium van 1986 heeft Japan reeds meer dan 15.000 walvissen gedood.

1993 Noorwegen begint opniew op walvissen te jagen.

Binnen de Europese Unie is walvisjacht verboden

Europese Unie eensgezind tegen walvisjacht Noorwegen (Noorwegen behoort niet tot de Europese Unie).
Europese Unie, besluit van de raad, september 2017 (PDF)

Ook op de Faerøer worden nog steeds grote groepen grienden afgeslacht in een jaarlijks terugkerende wrede 'traditionele' jacht.

2007 In IJsland werden onder druk van enkele walvisjagers opnieuw vergunningen verleend voor commerciële walvisjacht. Vreemd want IJsland had toen reeds een sterk florerende toeristische attractie die op veel belangstelling en sympathie kon reken en voor heel wat inkomsten zorgde: walvissen spotten, Whale Watching.

Net wanneer de walvissen zich met veel moeite langzaam leken te herstellen worden er heden in de oceanen meer dan dubbel zoveel walvissen geharpoeneerd dan 15 jaar geleden.
Dat het herstel van een walvispopulatie heel langzaam gaat bewijst de noordkaper. Die werd zodanig uitgedund dat hij reeds in 1930 werd beschermd maar tot op heden is er nog steeds geen teken van uitbreiding en daarmee staat de noordkaper heel dicht bij uitsterven.
Bedreigde walvissoort gaat ineens drastisch achteruit

Walvis blaast zijn longen leeg

Uitademende bultrug


Commerciële walvisjacht in IJsland

Historiek

1883 De moderne walvisjacht begon in IJsland toen de Noren het eerste succesvolle walvisstation op de westkust vestigden (bij Alftafjörður) en tegen de eeuwwisseling waren er op de westkust al 7 landstations. Het aantal walvissen nam echter snel af en de meeste walvisstations werden gedwongen om naar het oosten te verhuizen.

1915 Toen ook in het oosten het aantal walvissen sterk verminderde verbood het IJslandse parlement in 1915 alle walvisjacht zodat de bestanden zich konden herstellen. Ongeveer 8000 gewone vinvissen, 6000 blauwe vinvissen en 3000 bultruggen waren al gedood, evenals kleinere aantallen noordse vinvissen en potvissen.

1920 Walvisfabrieksschepen uit Noorwegen en andere landen verschenen plots in de IJslandse wateren en dat bracht de IJslanders ertoe om ook hun eigen walvisvangstindustrie opnieuw in gang te zetten. In de vijf jaar voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog doodden 3 schepen vanuit één walvisstation in totaal 469 walvissen (station te Talknafjörður in het westen). Gedurende wereldoorlog II (1940 - 1945) viel de walvisjacht bijna helemaal stil.

1948 tot 1985 Eén station in Zuidwest-IJsland hervatte de walvisjacht en ging er 37 jaren mee door tot eind 1985 (station te Miðsandur gelegen aan de noordkant van de fjord Hvalfjörður (walvisfjord), het is dit station dat heden nog in gebruik is). In deze 37 jaar werden in totaal 14.516 walvissen gedood (een jaargemiddelde van 234 gewone vinvissen, 68 vinvissen en 82 potvissen). Ook 5 bultruggen en 163 blauwe vinvissen werden gedood.

1986 Omdat IJsland ondanks het moratorium geen intensies toonde om de walvisjacht te stoppen werden in november 1986 twee onbemande walvisschepen in de haven van Reykjavík tot zinken gebracht door activisten van Sea Sheperd en werd het walvisverwerkingsstation in Hvalfjörður gesaboteerd. 1986 Hvalur Sinkings

1989 IJsland stopt met de walvisjacht.

2003 Na 14 jaar vaart er in augustus 2003 opnieuw een IJslands walvisschip uit om op walvissen te gaan jagen. Door de regering werd een vergunning verleent voor het doden van 38 dwergvinvissen, zogezegd voor wetenschappelijke doeleinden?

2007 Onder druk van enkele walvisjagers (die vonden dat er al meer dan genoeg walvissen waren) leverde de IJslandse regering op 31 augustus 2007 opnieuw vergunningen af voor commerciële jacht voor binnenlandse consumptie en dat voor het doden van 9 vinvissen (de tweede grootste walvis en een sterk bedreigde soort) en 30 dwergvinvissen (de dwergvinvis is heden de meest bejaagde soort).

2009 Gebruik makend van de financiële crisis (september 2008) die IJsland virtueel failliet maakte konden de walvisjagers enkele IJslandse politici begin 2009 overtuigen om in datzelfde jaar de walvisvangst flink op te drijven. Volgens hen zou de walvisjacht honderden jobs creëren en een hoop geld opleveren (in werkelijkheid zijn het slechts een dertigtal jobs en het walvisvlees bracht veel minder op dan verwacht omdat er maar weinig interesse voor was).

Poolvosje

Kop van een dwergvinvis 


Crisis maakt walvissen vruchtbaarder

Na de financiële crisis stelden de walvisjagers aan de regering voor om de walvisjacht flink op te drijven om zo het land mee uit de crisis te kunnen helpen, de jacht zou immers veel jobs creëren en een hoop geld opbrengen. Hun argument was dat walvissen in de Noord-Atlantische Oceaan helemaal niet meer bedreigd zouden zijn en hun aantal zou flink zijn toegenomen. Er zouden zeker al 400.000 'grote' walvissen in IJslandse wateren rondzwemmen (met 'grote' bedoelen ze 'bejaagbare').

Volgens een regeringsrapport dat werd opgesteld voor de financiële crisis zouden er ongeveer 68.000 walvissen rondzwemmen. Voor de crisis 68.000, na de crisis 400.000. Het maakt van deze walvissen wel een heel bijzondere soort want dank zij de financiële crisis zijn ze plots extreem vruchtbaar geworden en konden ze zich in een recordtijd vervijfvoudigen! Niet-IJslandse wetenschappers en biologen vinden dat alle bovenvernoemde cijfers extreem overdreven zijn, zij houden het op max. 10.000 (maar het zouden er dus ook een paar duizend kunnen zijn).

Als er zoveel walvissen waren als de jagers beweren dan zou men er constant veel aan de oppervlakte moeten zien want die dieren moeten regelmatig boven komen om te ademen! Whale watchers zitten in het hoogseizoen bijna constant op het water en zij zien slechts rond de 300 'verschillende' exemplaren per jaar. Waar zijn dan die tienduizenden andere? Zwemmen die misschien allemaal met een snorkel rond zodat ze niet meer boven hoeven te komen om te ademen?

Bultruggen in de Skjálfandi baai

Bultruggen in de Skjálfandi baai


Een geweldig idee

Een markt vinden voor walvisvlees en de bijproducten is niet makkelijk. Landen die zich aan het moratorium houden zijn sowieso al geen koper. Noorwegen en Japan jagen zelf en de IJslandse lokale markt is vrij klein en de verkoop is er ook verre van overweldigend.

Toen het walvisvlees onder grote belangstelling van de media in de supermarkten belandde probeerden IJslanders het maar volgens een poll (uitgevoerd door Gallup in oktober 2016) eet slechts 1,5 % van de IJslandse bevolking regelmatig walvisvlees. Ze hebben dus geen walvisvlees nodig want er is meer dan genoeg ander voedsel te koop dat lekkerder is.

Slim en commercieel ingesteld als de jagers zijn hebben ze er toch iets op gevonden, een geweldig idee, de toeristen walvisvlees opdringen. IceWhale, de organisatie van Whale Watchers in IJsland, en het IFAW (International Fund for Animal Welfare) hebben daar samen fel tegen geprotesteerd door posters op te hangen in de internationale luchthaven van Keflavik om aankomende toeristen daarvoor te waarschuwen. De jagers vonden het propaganda tegen hun zogezegde 'legitieme' (?) walvisindustrie. De posters werden verwijderd maar op voorwaarde dat er op de luchthaven geen walvisvlees meer mocht verkocht worden.

Kop van een bultrug

Kop van een bultrug


Geen pro's, veel contra's

Er is al heel wat te doen geweest rond pro's en contra's over het hervatten en opdrijven van de IJslandse walvisjacht maar eigenlijk zijn er alleen maar contra's.

Duurzame of wetenschappelijke jacht

Dankzij het feit dat vele landen zich aan het IWC-moratorium van 1986 hielden konden sommige walvissoorten zich reeds een beetje herstellen. Helaas wordt die kleine toename van de walvispopulatie door enkele dwazen afgeroomd omdat zij menen meer jachtrechten te hebben dan anderen en hun commerciële jacht dan bovendien ook nog 'duurzaam' of 'wetenschappelijk' durven te noemen. Als iedereen opnieuw voor zichzelf gaat bepalen hoeveel walvissen er mogen gedood worden staan we weer even ver als in de 20ste eeuw! Men ondermijnt hiermee de initiatieven van alle landen die deel uitmaken IWC om eerst de walvisbestanden wereldwijd terug op peil te brengen en pas daarna de walvisvangst te reguleren.

Traditie

Een woordvoerder van de IJslandse regering verklaarde: "dat de walvisvangst er een cultureel geaccepteerde traditie is en zolang de vangst duurzaam (?)is hebben andere landen niet het recht hun afwijkende culturele opvattingen aan IJsland te dicteren". Dat is wel heel straffe uitspraak die getuigd van weinig gezond verstand en achterhaalde ouderwetse culturele opvattingen. Als alle vroegere 'cultureel geaccepteerde wrede tradities' opnieuw geaccepteerd moeten worden zouden we wat meemaken!

Negatieve invloed op visbestanden

Whalers beweren dat walvissen een negatieve invloed zouden hebben op de visbestanden. Visbestanden gaan wereldwijd sterk achteruit en nergens is bewezen dat walvissen daar de oorzaak van zijn maar wel overbevissing en de erbarmelijke toestand van zeeën en oceanen.

Een economie die zwaar op visvangst steunt, maar...

In het verleden kwamen ook andere landen in de visrijke IJslandse wateren vissen. IJsland trachtte hun visserijsector te beschermen door hun maritieme grens steeds verder uit te breiden, eerst naar 22 km, dan 93 km en daarna nog een pak verder naar 370 km (1975). Het kwam daardoor telkens in conflict met andere landen, vooral met het Verenigd Koninkrijk. Deze conflicten werden de kabeljauwoorlogen genoemd. Uiteindelijk werd hun maritieme grens van 370 km toch internationaal gerespecteerd.
Maar als IJsland de beslissingen van het internationaal opgerichte IWC negeert moet de internationale gemeenschap dan die 370 km maritieme grens nog respecteren?

Imagoschade

Het negeren van het tijdelijk verbod van de IWC en het onnodig of zeg maar illegaal doorgaan met het doden van walvissen zorgt voor meningsverschillen en spanningen in het land en internationaal wordt de houding van IJsland sterk afgekeurd en is de imagoschade groot.
US wants Iceland to stop commercial whaling/
The White House Memorandum Regarding Pelly Certification and Icelandic Whaling

Staart net voor die in het water verdwijnt

Walvisstaart net voor een duik