NATUREVIEW  natuurfotografie door Jan Roofthooft

Over Jan

Jan in IJsland

Het is niet mijn bedoeling om hier een heel levensverhaal te vertellen maar wel hoe ik in de natuurfotografie ben terecht gekomen en wat ik daar zoal mee doe.

Kennismaking met fotografie

Ik moet zo'n 14 à 15 jaar oud zijn geweest toen ik van een jeugdvriend uit de buurt een kleine Russische camera mocht gebruiken met een naam die ik met de beste wil van de wereld niet kon onthouden.

Het was een eerste kennismaking met de fotografie, met 35 mm kleinbeeld zwart/wit film, met ontwikkelen, fixeren, spoelen, enz... allemaal niet goedkoop en wegens gebrek aan de broodnodige 'sponsoring' was dit alles maar van korte duur.

Een 'echte' camera

Toen er na mijn huwelijk kindjes kwamen (2) kochten we een eenvoudig Agfa Silette fototoestelletje om familiefoto's mee te maken en dat heeft lang dienst gedaan.
Omdat ik vele jaren heel goed mijn best had gedaan (!) kreeg ik van mijn vrouw op mijn 38ste verjaardag een rasechte spiegelreflex, een manuele "Pentax K1000", het objectief moest ik zelf aankopen en dat werd een simpel 50 mm standaardobjectief. Een tijdje later ben ik lid geworden bij de fotoclub van de firma waar ik toen werkte en de regels om tot betere composities te komen werden stilaan duidelijk. Ook audiovisuele presentaties, het samenspel van beeld en klank, trokken toen mijn aandacht en het duurde niet lang of ik was daar ook mee bezig...

Kennismaking met natuurfotografie

De overschakeling van 'gewone' fotografie naar 'natuurfotografie' gebeurde tijdens een jurering van natuurfoto’s waarbij ook één van de stichters van Bond Verantwoorde Natuurfotografie (afgekort: BVNF) aanwezig was. Tijdens de pauze hadden we een enthousiaste babbel over natuurfotografie en ik kreeg enkele nummers mee van het toenmalige BVNF-natuurfotografentijdschriftje 'Objectief'.

Geleidelijk aan ging ik af en toe eens kijken naar de ledenbijeenkomsten de BVNF-natuurfotografen en ik was direct geboeid door de geprojecteerde dia’s: landschappen, insecten, planten, vogels, zoogdieren, enz. Vaak werd er ook bij verteld hoe ze die beelden hadden gemaakt. Zoveel boeiende dingen op één avond had ik nog nooit meegemaakt. Een beetje later ben ik lid geworden en heb ik mij een echt macro-objectief en een statief aangeschaft.

Het leerproces natuurfotografie was begonnen en dat draait vooral om 4 dingen;

  • ken je camera (eens 'in het veld' heb je meestal geen tijd om de handleiding te lezen, als je die al bij je hebt...)
  • basiskennis fotografie (diafragma, sluitertijd, gevoeligheidsinstelling, scherpte en scherptediepte, compositie, kleur, enz.)
  • ken je onderwerp (wanneer en waar zijn bijvoorbeeld dieren of planten te vinden).
  • ken de locatie waar je wil fotograferen (hoe kan je op de beste plaats geraken, waar is de mooiste lichtinval, waar staat de zon, enz.).
Waarom is natuurfotografie zo boeiend ?

Natuurfotografie is veel meer dan zomaar een druk op de knop van een camera. Het is niet alleen 'natuur fotograferen' maar het is ook 'natuur beleven',... buiten zijn, wandelen, kijken en luisteren. Telkens je de deur uitstapt ga je automatisch met veel meer aandacht kijken naar de dingen om je heen en er zit dus veel waarheid in wat Dorothea Lange daarover zegt: De camera is een instrument dat mensen leert hoe te zien zonder camera.

Met het fotograferen komt ook de honger naar meer natuurkennis en langzaam maar zeker gaat het bescheiden boekenrek uitgroeien tot een heuse (mini) thuisbibliotheek.

En het stopt nooit ! Er is in de natuur zoveel te zien en te fotograferen. Binnenshuis kan je heel wat tijd spenderen met het sorteren, beheren en bewerken van je al beelden, bovendien is er ook nog heel veel te lezen, te leren en te bestuderen. Met dit alles samen zou men vele mensenlevens kunnen vullen,.... en ik heb er maar één....

Soms ook saai ?schuihut te Hornborga/Zweden

Ooit vroeg iemand me of het niet saai is om meerdere uren of een hele dag in een schuilhutje te zitten turen?
Nee, zeker niet want je moet steeds aandachtig en scherp blijven. Ook al komt er niets voor de lens, je ziet of hoort meestal wel iets dat de aandacht trekt. Maar zelfs al hoor ik niet het minste geluid dan kan ik daar ook nog van genieten, speciaal omdat dergelijke stiltemomenten hier maar zelden voorkomen en van mij mag zo’n stilte dan gerust een tijdje aanhouden. Laat me ook maar meteen duidelijk zijn, ik hou niet van veel drukte en lawaai.

Mijn langste schuilhuttensessie vond plaats in Zuid-Zweden. Daar kan je kleine houten schuilhutjes huren om Kraanvogels te fotograferen.
's Morgens moet je al te 4.30 uur in de schuilhut zitten voor de eerste Kraanvogels vanuit hun slaapplaatsen toekomen en je mag de hut 's avonds niet verlaten voor de laatste vogel terug naar zijn slaapplaats is vertrokken, omstreeks 20 à 20.30 uur. Die fotosessie duurde dus bijna 16 uur en dat bij een buitentemperatuur van minus 10 °C. Toch heb toen niet veel kou geleden. Uiteraard ben je sowieso warm aangekleed, maar het was toen ook mooi en open weer en de vogels liepen overal rond en kwamen regelmatig in de buurt van de schuilhut zodat er steeds iets te zien en te fotograferen was... en dan let je niet meer op de kou.

Favoriete natuurfotografie

Ik probeer een beetje van alles te doen. Als je natuurfotografie in drie grote werkvelden zou indelen kom je bij landschap, macro- en telefotografie terecht.
Bij landschapsfotografie komt het er vooral op aan om op het juiste moment op de juiste plaats te geraken, liefst met het mooiste licht en met het juiste objectief.
Met een macrolens kan je heel wat dingen fotograferen: bloemen en planten, insecten en andere kleine dieren, structuren, maar je kan er ook dingen mee in beeld brengen die men met het blote oog nauwelijks ziet, fascinerend is dat!
Telefografie maakt het mogelijk om voldoende afstand te houden van bijvoorbeeld schuwe vogels en zoogdieren.

Favoriete foto

Ik kan er geen echte favoriet uithalen.
Sommige opnamen zijn niet echt mooi maar hebben een hoge documentaire waarde omdat ze een zeldzame soort of een unieke gebeurtenis in beeld brengen.
Er zijn beelden waar een verhaal of een unieke belevenis aan vast hangt.
Er zijn uiteraard ook beelden die esthetisch geslaagd zijn (goede compositie, mooie omgeving, mooi licht, enz.).

Alleen maar natuurfotografie ?

Wie van de natuur houdt is ook bezorgd om de natuur en spoedig gaan ook natuur-, klimaat- en milieuproblematiek deel uitmaken van je doen en denken. Zo ontwikkel je uiteindelijk een 'levenstijl' die rond die dingen draait.

Favoriete bestemmingen

Waar het vooral om gaat is om mooie en interessante dingen te zien, te beleven en te fotograferen. Dat kan zeker ook in eigen land, bijvoorbeeld een mooie zonsopgang op de heide, een mistig feeëriek bos met voorjaarsbloeiers, een sfeervolle frisse dag ergens in de Ardennen, de herfstkleuren in het najaar,... om er maar enkele op te noemen.

Ik hoef ook niet per se de hele wereld te zien maar als het toch eens wat verder weg mag zijn gaat mijn interesse vooral uit naar het noordelijk halfrond, meer bepaald naar alles wat zich in de buurt en binnen de noorpoolpoolcirkel bevindt. Er is daar een enorme variatie aan landschappen, dieren en planten.

Na een aantal berghuttentochten in de Zwitserse en Franse Alpen was ik geboeid door de wereld van sneeuw en ijs en zo ben ik in 1990 in IJsland beland, mijn eerste 'grote' reis. Verder van huis ging het richting Yellowstone en Alaska, 2 schitterende plaatsen maar toch gaat mijn belangstelling ook vooral uit naar de Europese natuur, van noord tot zuid, van oost tot west...

Een beetje spannend

Avontuurlijk was de trekking in de backcountry van Denali NP en Denali State Park in Alaska. Met rugzak, tent, kaart en kompas, en met beperkt fotomateriaal trokken we met z’n vieren de wildernis in. Het gebied is bergachtig, ruig en ruw, en er zijn geen paden. Heel spannend ook omdat er beren, wolven, elanden en ander wild rondloopt. Het weer kan er ook ieder moment omslaan, regen, wind en zelfs zandstormen waren ons deel. Een belevenis om nog vaak aan terug te denken.

Eland

In Zweden hadden we een tip gekregen dat er tegen valavond een eland kwam drinken en baden in een grote plas in het bos op zo’n honderd meter van een ruime parkeerplaats, dus daar naar toe tegen de avond. Ik stel mijn statief met telelens op aan de bosrand vlak naast de parking en wacht. Niet lang daarna is de eland daar, drinkt rustig uit de plas en gaat in het water om te baden. Plots krijgt ie mij in het oog en zonder enige reden, want ik stond stil op dat ogenblik, spingt dat beest uit het water en komt razendsnel op zijn hoge lange poten naar mij toegelopen. De auto stond te ver weg maar op de hoek van de parkeerplaats stond er een zware houten picknickbank, ik snel daar naartoe. Nog maar net was ik bij de bank of de eland stond al aan de andere kant. We stonden mekaar daar efkens verwonderd aan te gapen, dan schudde het grote beest het water uit zijn pels, keerde zich een kwartdraai om en stapte op zijn dooie gemak het bos in. Rare beesten zijn het want meestal zijn ze niet agressief,... maar je moet er toch mee opletten.


Jan en de vos
Uit de oude doos
Drinkende mannetjeswesp

Kop van Gewone wesp

 

Foto uit mijn prille beginperiode

Opname gemaakt met een Pentax K1000 met 50 mm standaardobjectief, diafragma f22. Om een afbeeldingsmaatstaf op ware grootte te bereiken werd gebruik gemaakt van een set tussenringen (samen 50 mm).
Naast het objectief werden 2 goedkope kleine manuele flitsers bevestigd, de ene iets krachtiger dan de andere. Eén flitser werd als hoofdflitser gebruikt, de andere om de schaduwen te verzachten.

De foto werd gepubliceerd in het Nederlandse tijdschrift Grasduinen (maart 1990) ter gelegenheid van het 10-jarig bestaan van de Bond Verantwoorde NatuurFotografie.
(Het tijdschrift Grasduinen bestaat niet meer maar werd sedert sept 2011 vervangen door Roots)

 

In focus beeld

De Grasduinentekst onderaan rechts op de foto luidt als volgt: "10 jaar Bond Verantwoorde Natuurfotografie - FOTO'S ZONDER BIJSMAAK - Eerbied voor al wat leeft gaat voor een mooie plaat, zo vinden de jubilerende Belgische natuurfotografen. Ze vertellen over hun belevenissen in schuiltent of in het vrije veld en laten u hun foto's zien, waarvoor geen dier een voelspriet, veer of haar is gekrenkt".