NATUREVIEW  natuurfotografie door Jan Roofthooft

Diascans afwerken

Deze uiteenzetting gaat over het afwerken van diascans.

Onder Windows 7 en Windows 8 en 8.1 werken de meeste scanners niet meer omdat Nikon en Minolta er geen stuurprogramma meer voor maken. Voor Nikon scanners uit de 4000, 5000, 8000 en 9000 serie bestaat er toch oplossing om ze weer aan de praat te krijgen, klik HIER.

Gescande dia's optimaliseren gebeurt in 3 stappen;
  • Korrel en ruis aanpakken
  • Kleuren optimaliseren
  • Opscherpen


Korrel en ruis aanpakken

Korrel vormt een probleem bij diascans omdat de korrelige structuur van de film daarbij heel duidelijk zichtbaar wordt.
Laaggevoelige films (ISO 50 en 100) hebben een fijnere structuur en hebben daardoor minder last van korrel dan films met hogere ISO waarden.
Korrel komt in het volledige beeld voor maar valt vooral op in de heldere beeldpartijen.

Omdat gescande beelden in het allerlaatste stadium (na beeldbewerking) nog moeten opgescherpt worden zal ook de korrel opgescherpt worden en daardoor vaak zeer duidelijk in beeld komen wat de beelden een grof en groezelig uitzicht geeft.
Daarom moet de korrel direct na het inscannen worden aangepakt.

Hierna volgen enkele methoden om korrel sterk te verminderen.
Het is uiterst belangrijk om tijdens het scannen niets te doen met de scannersoftware.
Als je daarmee aanpassingen doet, bvb. Levels (Niveau's) of Curves (Kurven), dan verhoog je in dat stadium reeds het 'korreleffect' en dat moet je absoluut vermijden.

Het klinkt een beetje vreemd om korrel aan te pakken met een ruisfilter maar het werkt prima als volgt:
Klik in Photoshop op het menu Filter > Noise > Reduce Noise (Filter > Ruis > Ruis verminderen)

Gebruik volgende 'startwaarden'

-Basic
- Strenght: 9
- Preserve details: 60
- Reduce Color Noise: 20 (Opgelet met hogere waarden! Dit kan de kleuren in het beeld veranderen)
- Sharpen Details: 40

Je zal zien dat je met deze ingestelde waarden de korrel aanzienlijk kan 'verminderen' zonder scherpte te verliezen.

In de meer egale beelpartijen waarin nog wat structuur aanwezig is zou met deze instellingen de structuur lichtjes kunnen afnemen maar het is heel miniem en te verwaarlozen.

Heb je met heel grove korrel te doen dan zijn er nog mogelijkheden;

1/ De eenvoudigste is om het ruisfilter gewoonweg nog een tweede keer toe te passen. Opletten dat er geen artefacten optreden in de egale beeldpartijen. Zoom in op 100% om het resultaat te bekijken.

2/ Korrel enkel aanpakken waar die nog te veel zichtbaar aanwezig .
Men zou dan het gereedschap 'Blur tool' (Vervagen) kunnen gebruiken om daarmee de korrel plaatselijk 'glad te strijken' daar waar die nog te veel opvalt. Begin met het Blur tool te werken door met een kleine diameter eerst langs de randen te strijken en vergroot daarna geleidelijk de diameter van het Blur tool naarmate je verder van de randen werkt.

3/ Men zou ook met selecties kunnen werken maar dat vraagt wat meer kennis en moeite.

Ruis aanpakken

Ruis, afkomstig van een scanner komt over het algemeen vooral voor in de donkere beeldpartijen.
Je kan best selectief te werk gaan door de donkere partijen selecteren met bvb. Color Range (Kleurbereik). Met de schuifregelaar kan je bepalen in welke mate dat gebeurt.
Plaats dan het geselecteerde deel (of delen) in een nieuwe laag boven de 'Background' (Achtergrond) laag. Best zorg je ook dat de selectie niet scherp afgetekend is door een vage rand aan de selectie te geven (Feather, Doezelaar).
In de selectie in de nieuwe laag kan je dan de ruis proberen weg te werken.


Kleur optimaliseren en opscherpen

Gescande beelden vragen nabewerking met een beeldbewerkingsprogramma en daarin heb je tegenwoordig heel wat keuze.

Altijd eerst je beeld afwerken en dan op de juiste afbeeldingsgrootte brengen vooraleer op te scherpen. Je kan bvb. ook een selectieve randopscherpmethode gebruiken om de egale beeldpartijen ongemoeid te laten (oudere films en hoge ISO-films vertonen een meer opvallende korrelstructuur en als die mee wordt opgescherpt zal die duidelijk in je beeld zichtbaar zijn).